Żywienie w sporcie

 Osoby bardziej aktywnie fizycznie powinny w szczególny sposób dbać o swój sposób odżywiania. Istotne jest zwłaszcza dostosowanie podaży energii i makrozwiązków do potrzeb swojego organizmu przy zwiększonym wydatku energetycznym i do jego rodzaju. Dieta, trening i kontrola masy ciała są bardzo ważne dla zdrowia jak i wydajności pracy fizycznej przez co pozwala osiagać cel zawodników danej dyscypliny sportowej.

Żywienie osób o zwiększonej aktywności fizycznej związane jest z adaptacjami fizjologicznymi i biochemicznymi w organizmie, które pozwalają na maksymalizację treningu i  podniesienie możliwości wysiłkowych dla specyficznego wysiłku fizycznego. Żywienie w sporcie jest uzależnione m.in od formy aktywności fizycznej, okresu treningowego, cech fizjologicznych człowieka.

Głównymi celami żywienia osób aktywnych jest:

•  podwyższenie wydolności fizycznej,
•  przyspieszenie regeneracji,
•  wyrównanie bilansu energetycznego,
•  normalizacja masy ciała,
•  detoksykacja organizmu,
•  wykształcenienie właściwych nawyków żywieniowych.

W celu opracowania przez dietetyka diety dostosowanej do potrzeb zawodnika, niezbędne jest zebranie istotnych informacji, których dostarczają odpowiednie badania i wywiad żywieniowy. Spośród badań ważne są pomiary antropometryczne, m.in. wysokości i masy ciała, jak również badania składu ciała tj. zawartości tkanki tłuszczowej, beztłuszczowej masy ciała, nawodnienie organizmu oraz wyniki aktualnych badań biochemicznych mowa tutaj o badaniach morfologicznych krwi. Powyższe badania pozwalają dietetykowi na dokonanie oceny stanu odżywienia zawodnika, a także na późniejszą kontrolę skuteczności zastosowanego programu żywieniowego i rozwoju fizjologicznego zawodnika. Z kolei w skład wywiadu żywieniowego wchodzą pytania odnośnie aktywności fizycznej np. rodzaj dyscypliny sportowej, częstotliwość i intensywność treningów, dotychczasowy sposob odżywiania, preferencje żywieniowe, stosowanie suplementów oraz występowanie schorzeń, urazów i często zażywanych w związku z nimi leków. Rzetelnie zebrane informacje dają możliwość określenia zapotrzebowania zawodnika na energię oraz składniki odżywcze. Pozwalają także na opracowanie diety dostosowanej indywidualnie do jego potrzeb oraz upodobań.

 U większości osób aktywnych fizycznie bardzo ważne jest zachowanie stałej masy mięśniowej, a więc bilans energetyczny i białkowy powinien oscylować w granicach zera, aby nie dopuścić do utraty masy mięśniowej lub nadmiernego wzrostu tkanki tłuszczowej. Bilansem energetycznym określa się wypadkową wydatku energetycznego organizmu i wartości energetycznej pożywienia. Wartość bilansu energetycznego jest uzależniony od dyscypliny sportowej oraz okresu treningowego, ze względu na uzyskanie optymalnej masy zwłaszcza masy mięśniowej i zapasów energii (glikogenu mięśniowego). Jednakże bilans energetyczny nie jest celem diety treningu sportowego a elementem jego kontroli. Określenie wydatku energetycznego organizmu i energetyczności spożywanej diety umożliwia ułożenie optymalnego modelu żywienia zapewniające osiągnięcie pożądanej masy ciała oraz zmaksymalizowanie efektów prozdrowotnych i adaptacji treningowej wynikającej z wykonywanej aktywności fizycznej. Niedostateczna podaż energii oraz czynniki psychiczne jakim jest stres może przyczynić się zmniejszenia masy mięśniowej, zaburzeń hormonalnych oraz zaburzeń metabolizmu kostnego. Dlatego przy wysiłkach fizycznych ważne jest odpowiednie żywienie oraz odpowiednie dostosowanie obciążeń do jednostek treningowych, aby zapobiec konsekwencjom nadmiernych obciążeń fizycznych osób zdrowych jak i z zaburzeniami, gdzie wysiłek fizyczny jest zalecany również jako jeden z elementów leczenia.